Stručna zvanja koja učenici stiču u Željezničkoj tehničkoj školi (IV stepen)

 

Tehničar željezničkog saobraćaja

Može raditi kao: otpravnik vozova ili transportni komercijalista.

         Otpravnik vozova je radnik koji neposredno učestvuje u regulisanju željezničkog saobraćaja. Njegov osnovni zadatak je osiguranje bezbjednog ulaza, izlaza i prolaza vozova u stanici i pripadajućim međustaničnim odsjecima pruga. U rasporednim stanicama i stanicama sa većim obimom rada, u kojima zbog intenziteta saobraćaja poslove otpravnika vozova ne može da obavlja jedan radnik, poslove otpravnika vozova obavljaju dva izvršioca. Prema lokaciji vršenja poslova izvršena je podjela unutrašnjeg i spoljnog otpravnika vozova.

       Transportni komercijalista. Savremeni model upravljanja preduzećima može se uspješno sprovoditi samo ukoliko je dobro organizovan sistem informisanja. Sistem Željeznica Federacije Bosne i Hercegovine, kao i drugih željeznica, pripada grupi velikih pravnih sistema, sastavljenih od brojnih podsistema različitog oblika organizovanja i ponašanja.

Računovodstvo, kao jedan od podsistema, omogućava korištenje širokog spektra informacija neophodnih za vođenje poslovne politike i upravljanja preduzećem. Značaj računovodstva za poslovanje preduzeća ogleda se u činjenici da je računovodstvo najuređenija funkcija u preduzeću, metodološki prilagođena u manualnoj i elektronskoj obradi podataka.

Tehničar željezničkog saobraćaja svojom stručnom osposobljenošću može pokrivati široki spektar poslova i radnih mjesta:

•    prezentiranje ponude željeznice;
•   isticanje prijevoza i ostvarivanje prava povlastice;
•   izračunavanje, zaračunavanje i naplata cijene prijevozne usluge;
•   vođenje blagajničkih poslovanja;
•   davanje svih potrebnih obavještenja i informacija.

 Tehničar vuče 

         Osnovni zadatak sistema željeznice, u najužem smislu, jeste izvršenje procesa prijevoza. Taj organizacioni podsistem predstavlja spregu dva bitna elementa koji učestvuju u procesu prijevoza: mašine i čovjek. Sinhronizovano djelovanje ova dva elementa jedna je od garancija da će se željeznički saobraćaj izvršavati onako kako je predviđeno redom vožnje.
Upravljanje vučnim vozilom, čija je uloga u procesu prijevoza specifična, a materijalna vrijednost izuzetno velika, povjerava se samo stručno osposobljenim i zdravstveno sposobnom radniku, odnosno radniku koji ima dozvolu za samostalno upravljanje ili rukovanje odgovarajućom serijom vozila.

Stručna osposobljenost radnika stiče se u toku školovanja, koje je naročito osmišljeno za ovu vstu djelatnosti. Stečeno znanje verifikuje se posliješkolskim praktičnim  osposobljavanjem i polaganjem stručnog ispita.
Uloge tehničara vuče (mašinovođe) su brojne. Pored opsluživanja vučnog vozila i upravljanja njime u procesu vožnje, one obuhvataju i pripremu vozila za eksploataciju, održavanje njegove tehničke ispravnosti, kao i nadzor rada drugog osoblja – pomoćnika mašinovođe i lica koja se nalaze na obuci u vučnom vozilu.
U djelokrugu rada mašinovođe je poznavanje tehničkih propisa i normativa koji se odnose na konstrukcione karakteristike vučnog vozila, propisa vezanih za prugu i pružna postrojenja i odredaba ostalih propisa koje su, direktno ili posredno, povezane sa dužnostima mašinovođe.

Tehničar tehničko-kolske djelatnosti

         Kada voz dođe u neku stanicu, dočeka ga željeznički stručnjak, tehničar tehničko-kolske djelatnosti (TTKD), poznatiji kao pregledač kola. Njegov zadatak je da pregleda svaki dio vučenog vozila (kola, vagona) i da ocijeni da li će vozilo moći dalje da saobraća ili će morati da ide na opravku.
Ako je vozilo ispravno, pregledač kola će će ga pustiti dalje u saobraćaj, a ako nije, poslat će ga u specijalizovanu radionicu radi popravke. Pregledač kola, također, ispraća vozove, pošto je provjerio da li su svi uređaji, a posebno sistem kočnica, ispravni.

Sručna zanimanja koja učenici stiču u željezničkoj tehničkoj školi (III stepen) 

Saobraćajno-transportni operater

 Može raditi kao vozovođa ili kao kondukter u željezničkom saobraćaju

        Vozovođa je radnik koji neposredno učestvuje u regulisanju željezničkog saobraćaja i čiji je osnovni zadatak uredna priprema i osiguranje bezbjednog kretanja i rada sabirno-manipulativnih vozova na pruzi i službenim mjestima. Kod ostalih vozova vozovođa samo vrši pripremu voza za otpremu.

         Kondukter u željezničkom saobraćaju. Obavlja širok spektar raznovrsnih i kompleksnih aktivnosti koje zahtijevaju praktično-smisaono uočavanje problema, odnosno situacije i detalja i njihovo rješavanje (izvođenjem operacija, postupaka i procesa) kroz intelektualno angažovanje na pretraživanju i primjeni stečenog znanja. Neke od ovih aktivnosti (primopredaja službe, procedura pregleda voznih karata, dužnosti koje kondukter obavlja za vrijeme vožnje i prijema putnika u polaznoj i usputnim stanicama) po svojoj strukturi i izvršnim sposobnostima koje zahtijevaju su rutinske, dok druge (pregled kola koja su mu dodijeljena, otklanjanje uočenih nepravilnosti u toku vožnje i pri pregledu kola u polaznoj stanici, izdavanje karata i naplata dodatka u vozu) složenije strukture, a izvršavaju se kroz niz operacija u hronološkom redoslijedu.

 Mašinovođa manevre
 Mašinovođa za manevre je glavni član veoma važnog tima koji učestvuje u žejezničkom saobraćaju u jednoj željezničkoj stanici. Ima zadatak da vrši sastavljanje ili rastavljanje (ranžiranje) garniture voza koji kreće na put ili dolazi sa puta. On je taj koji učestvuje u formiranju, odnosno slaganju strukture voza za prijevoz putnika ili prijevoz stvari postavljanjem grupe putničkih ili grupe teretnih kola na odgovarajuća mjesta, odnosno kolosijeke.

Stručna zvanja koja učenici stiču u elektrotehničkoj školi za rad u saobraćajnim preduzećima  (IV stepen)

Elektrotehničar signalno-sigurnosnih postrojenja
Zadaci svršenog elektrotehničara signalno-sigurnosnih postrojenja su raznovrsni, od ispitivanja, ugradnje i održavanja signalno-sigurnosnih uređaja i postrojenja do učestvovanja u projektovanju novih ili izmjeni i revitalizaciji postojećih signalno-sigurnosnih uređaja.

Elektrotehničar telekomunikacija
Telekomunikaciona postrojenja željeznice mogu se podijeliti u dvije grupe:

•     telekomunikaciona postrojenja opće namjene i
•     telekomunikaciona postrojenja posebne namjene.

Funkcija telekomunikacionih postrojenja opće namjene jeste obezbjeđenje odgovarajuće tehnološke podrške željezničkim službama i administrativnim jedinicama, za potrebe racionalnog funkcionisanja i koordinacije na svim nivoima, od lokalnog do međuarodnog saobraćaja.
Funkcija telekomunikacionih postrojenja posebne namjene jeste tehnološka podrška operativnom vođenju saobraćaja, prijenos signala za signalno-sigurnosna postrojenja, signala za potrebe stabilnih postrojenja elektro-vuče i ostalih signala koji služe za neposredno obezbjeđenje postrojenja i instalacija.

Stručna zanimanja koja učenici stiču u elektrotehničkoj školi

za rad u saobraćajnim preduzećima (III stepen) 

Elektromehaničar šinskih vozila
Zanimanja i poslovi koje može da obavlja mehaničar šinskih vozila po završetku školovanja u Željezničkoj tehničkoj školi su: 

• defektator na održavanju vučenih vozila i
• mehaničar na održavanju vučenih sredstava.

Stručna zvanja koja učenici stiču u željezničkoj tehničkoj školi (II stepen) 

U željezničkoj tehničkoj školi se stručno obrazuju i vandredni kandidati za jednostavnije poslove na željeznici, čime se ne stiče srednja škola. Ovakav način obrazovanja obavlja se putem kurseva. To su sljedeća stručna zanimanja:

• saobraćajno-transportni manipulant (radno mjesto: skretničar, manevrista, kočničar, magacioner, itd.);
• čuvar pruge i
• pomoćnik mašinovođe.